Друк
31.12.2015
Нунцый Клаўдыё Гуджэроцьці: Папа папрасіў мяне быць знакам суцяшэньня для ўкраінцаў
 
Апостальскі нунцый Кляўдыё Гуджэроцьці, які нядаўна быў пераведзены зь Беларусі ва Ўкраіну, даў сваё першае інтэрв’ю ўкраінскаму каталіцкаму выданьню Credo.
 
Архібіскуп Клаўдыё Гуджэроцьці.
Ва Ўкраіне ён бачыць пераемнасьць і працяг сваёй місіі будаўніка мастоў. У гэтым інтэрв’ю, якое падаем цалкам (некаторыя беларускія СМІ зьмяшчалі ўрыўкі з яго), архібіскуп Клаўдыё Гуджэроцьці разважае пра тое, якім павінен быць экуменізм, асабліва, калі католікі ў меншасьці, пра заходні і ўсходні менталітэт, пра ацаленьне постсавецкага грамадзтва. Усе гэтыя праблемы, актуальныя і для беларускага грамадзтва.
 
— Высокадастойны Ўладыка, з якім настроем Вы ехалі ва Ўкраіну, бо ў нас жа цяпер няпростая сітуацыя?
 
— З аднаго боку, я адчуў радасьць. Я працаваў шмат гадоў разам з украінскім народам і для яго, ды таксама з яго пастырамі тады, калі з 1985 да 2002 году выконваў сваё служэньне ў Ватыкане пры Кангрэгацыі Ўсходніх Цэркваў. Гэта былі гады выхаду з падпольля для нашай каталіцкай супольнасьці.
 
У прыватнасьці, я займаўся выхаваньнем кліру (фармацыяй духавенства). Гэта былі гады вялікага энтузіязму. Цяпер я прыязджаю ва Ўкраіну параненую, і гэта прычыняе мне боль і трывожыць. Вайна — гэта зьнішчэньне, гэта бясконцая крыніца зла, болю, зьнявечанай памяці. Правакаваць вайну — цяжкі грэх. Хрысьціяне ня могуць быць ініцыятарамі вайны, кім бы яны ні былі. За гэта яны будуць адказваць перад Богам.
 
— Якiя выклікі Вы бачыце для сябе ва Ўкраіне?
 
— Папа папрасіў мяне быць яго знакам блізкасьці і суцяшэньня для ўкраінцаў. Гэтае суцяшэньне павінна быць вельмі канкрэтным. Паглядзім, як гэта можна зьдзейсьніць, з дапамогаю ўсіх вас. І я пастараюся гэта рабіць з Божай дапамогай і малітвай братоў і сясьцёр. Як чалавек веруючы, я ўпэўнены, што дабро і мір будуць мець апошняе слова. Бог любіць нас так моцна, што нават нашыя грахі ня могуць Яму перашкаджаць. Я буду працаваць таксама, каб спрыяць узрастаньню Царквы, таму што разнастайнасьць, калі дзейнічае ў сулучнасьці, становіцца надзвычайным багацьцем. А таксама перада мной стаіць задача экуменізму: працягнуць руку тым, хто працягнуў сваю, каб ухапіць усе рукі — а іх безьліч, — якія прагнуць і просяць міру і справядлівасьці.
 
— Сваё знаходжаньне ў Беларусі вы распачалі з наведваньня хворых дзяцей у дзіцячай анкалогіі і гематалогіі, на знак пашаны да цярпеньняў беларускага народу. Якія першыя крокі будуць ва Ўкраіне?
 
— Як я сказаў, маё першае заданьне — гэта падтрымліваць канкрэтнымі жэстамі тых, хто церпіць. Папа Францішак мне даў добра зразумець, што гэта яго першачарговая задача для мяне. Мне трэба многаму навучыцца, слухаючы шмат і многіх. Быць з людзьмі, якія церпяць, каб зразумець, як можна быць блізкім у іхніх цярпеньні, а дзе можна і палегчыць яго.
 
— У адным з інтэрв’ю Вы казалі, што місію ва Ўкраіне ўспрымаеце як працяг місіі ў Беларусі. Што гэта значыць?
 
— У Беларусі я ўбачыў вялікую сімпатыю і братэрства ў стаўленьні да Ўкраіны. Акрамя таго, гісторыя часта яднала гэтыя два народы ў адной і той самай долі. Таксама і аднаўленьне жыцьця Царквы сутыкнулася з падобнымі выклікамі. Менск стаў месцам, дзе праводзяць сустрэчы пэўныя бакі, задзейнічаныя ў канфлікце. У гэтым сэньсе я бачу пэўную пасьлядоўнасьць маёй місіі.
 
— Мы ведаем, што Вы вывучылі беларускую мову, хоць ведаеце расейскую (і ня толькі). Ці плануеце вучыць украінскую?
 
— Мовы былі калісьці маёй прафесіяй. Ва ўніверсітэце я вывучаў армянскую мову і літаратуру, і доўгі час займаўся духоўным багацьцем гэтага народа. Ня трэба, аднак, перабольшваць майго веданьня расейскай мовы. Скажу так: магу паразумецца на гэтай мове, каб не памерці з голаду, але, відавочна, не магу разважаць пра філасофію або мастацтва. Я заўсёды любіў мовы тых народаў, дзе працаваў, таму што мова — гэта больш, чым проста прылада для зносінаў; гэта спосаб зразумець душу народу. Буду старацца зразумець мову ўкраінцаў, каб можна было іх лепш і з кожным разам больш разумець і любіць. Але ня варта ад мяне чакаць шмат. У маім узросьце ўжо няма той разумовай гнуткасьці і памяці, як у маладым узросьце.
 
— «Новы нунцый павінен прыкладаць усе сілы, каб сьвет паглядзеў па-новаму на Ўкраіну», — казаў перад ад'ездам архібіскуп Томас Галіксан. Што Вы плануеце рабіць для гэтага?
 
— Думаю, першым заданьнем будзе тое, каб сьвет паглядзеў на Ўкраіну. Ёсьць шмат спосабаў, як замаўчаць цярпеньні народу. Першы спосаб — маўчаць пра гэтыя цярпеньні і забыць іх. Але ж пра боль трэба ведаць і яго падзяляць. Я хачу, каб гэтыя цярпеньні ня зьніклі з-пад увагі грамадзкай думкі. Чым больш будзе паінфармавана пра гэта, тым большая надзея на справядлівасьць.
 
— Высокадастойны Ўладыка, безумоўна Вы разумееце постсавецкія рэаліі, у якіх мы жывем. І, можа, маеце рэцэпт, як нам пазбавіцца камуністычнага мінулага. Ва Ўкраіне ўжо ідзе дэкамунізацыі, аднак гэта вельмі доўгі працэс.
 
— Зразумець такую комплексную зьяву, як савецкі камунізм, вельмі цяжка. Некаторыя яго асьпекты прасочваюцца ў сэрцы, і многія з тых, хто яго перажыў, маюць цяжкасьць назваць па імені асьпекты гэтай рэальнасьці. Каб гэта адбылося, вельмі важна мець кантакт з іншымі народамі і культурамі. Гэта дапамагае нам паставіць пытаньне: «Вось жа тое, што адчуваю я, — ня тое самоае, што адчуваюць ўсе!» І адсюль распачынаецца ацаленьне: ад дыягназу таго, ад чаго пакутуем. Але для таго, каб вызваліцца, неабходна мець мэту, ідэал. Бяз гэтага можна ўпасьці ў дэпрэсіўную і самаразбуральную пасіўнасьць. Думаю, што вера, незважаючы на слабасьці супярэчнасьці Цэркваў, зьяўляецца вялікай прыладай ацаленьня. Мы маем патрэбу ня толькі ацаленьня, але і рэабілітацыі, каб зноў адчуць у сабе здольнасьць спаборнічаць нароўні з іншымі. Ня трэба, аднак, думаць, што дзе не было камунізму, там няма небясьпек або ашуканства. Спажывецкі эгаізм зьнішчыў імкненьне чалавечага духу да велічы ў падобны пагрозьлівы спосаб. І мы ня хочам, каб месца старога гаспадара заняў гэты новы.
 
— Уладыка, Вы нарадзіліся ў Італіі, аднак досыць доўга служылі ў постсавецкіх краінах. Чым, на Вашую думку, адрозьніваецца ўсходні і заходні менталітэт?
 
Вярхоўны архібіскуп УГКЦ на пенсіі кардынал Любамір Гузар бласлаўяе новага Апостальскага нунцыя ва Ўкраіне архібіскупа Клаўдыё Гуджэроцьці на служэньне.
— Лічу, што Ўсход і Захад — гэта не тэрытарыяльныя паняцьці. Так было б занадта проста. Міф пра Ўсход часта быў спароджаны Захадам як «адрозны ад мяне». Падобна як быў створаны «міф высакароднага дзікуна». Аднак ёсьць канкрэтныя гісторыі народаў. І яны досыцьі адрозьніваюцца. І адначасова гэта вялікае багацьце, калі ўсе яны ўспрымаюцца як носьбіты аднолькавай годнасьці. Спрашчэньні і пэўныя класіфікацыі зьяўляюцца спосабамі падтрымліваць вышэйшасьць адной культуры над іншай. Сьвет, які мы называем «Усходам», вельмі разнастайны сам у сабе і часта быў другасным, прынамсі ад падзеньня Візантыі і пазьней. І такім чынам, бесьперапынная гісторыя ўціску «крышталізавала» культуры, часткова перашкаджаючы іх развіцьцю. Гэта сапраўднае заданьне: стварыць умовы свабоды, каб багацьці культуры паказалі, што яны могуць быць сучаснымі.
 
— Няпростае становішча Каталіцкай Царквы ў Крыме. Хоць Крым належыць да Адэска-Сімферопальскай дыяцэзіі, аднак парафіі зарэгістраваныя паводле расейскага заканадаўства. Якім чынам будзе адбывацца супрацоўніцтва ў гэтым пытаньні?
 
— Ня ведаю яшчэ так добра сітуацыю з Царквой у Крыме. Першае, што належыць абараняць, гэта права вернікаў выяўляць сваю веру, таму што гэта прыроджанае права. Гэты прынцып аднолькавы для ўсіх.
 
— У Беларусі за час Вашага служэньня было прызначана некалькі біскупаў. Ці варта гэтага чакаць ва Ўкраіне?
 
— Лічу, што так. Прызначэньне біскупаў — гэта знак жывой Царквы, якая забясьпечвае душпастырамі Божы народ. Але адначасова з біскупамі, думаю, важна рупіцца пра ўзрастаньне духавенства, богапасьвячаных асобаў, а асабліва пра актыўнасьць кожнага хрысьціяніна, каб адчувалі сябе актыўнымі дзеючымі асобамі жыцьця Царквы, а ня простымі спажыўцамі. Таму што задача біскупаў, уласна, у выхаваньні сталасьці ў хрысьціянаў.
 
— Украіна — гэта дзяржава, дзе поруч існуюць дзьве каталіцкія супольнасьці, заходняй і ўсходняй традыцыяў. Паводле словаў папярэдняга нунцыя, рыма-каталіцкі абрад ва Ўкраіне «апынуўся пад пагрозай зьнікненьня». Што рабіць, каб гэтага не адбылося?
 
— Царква — гэта жывы арганізм. Ёсьць моманты сілы і моманты слабасьці. Гэта залежыць таксама ад гісторыі. Узгадайма пра каталіцкую прысутнасьць у Грэцыі. З маленькай лакальнай зьявы яна стала вельмі значнай супольнасьцю цягам апошніх гадоў праз моцную іміграцыю. Хто б пра гэта падумаў нейкіх трыццаць гадоў таму? Дадзенае трэба безустанку абнаўляць. Тое, што важна — гэта павага да кожнай царкоўнай рэчаіснасьці. Важна, каб ні адна Царква не была параненая адсутнасьцю павагі або каб яе разьвіцьцё не залежала толькі ад нацыянальных прынцыпаў. «Паміж вамі хай ня будзе так», — сказаў бы нам Гасподзь.
 
— Папа Бенядыкт XVI і Папа Францішак ня раз казалі пра тое, што ўкраінскія біскупы двух абрадаў маюць ня самыя лепшыя стасункі. Шмат рабілася для іх паляпшэньня. Якія крокі Вы плануеце ажыцьцяўляць у гэтым кірунку?
 
— Я магу зрабіць ня так ужо і шмат. Біскупы добра ўсьведамляюць тое, што Евангельле і гісторыя патрабуюць ад іх. Нунцый — гэта толькі мост (а Папа — гэта першы «будаўнік мастоў», Пантыфік). З пакораю я буду намагацца дадаць яшчэ адну цаглінку да мосту, які ўжо будуецца. Супольнасьць узрастае з узрастаньнем сьвятасьці. Чым больш будзем сьвятымі (Папа сказаў бы «менш сьвецкімі»), тым больш будзем разам.
 
— Якім павінен быць экуменізм, на Вашую думку, у краіне, дзе каталікоў меншасьць? Якія крокі павінна рабіць Каталіцкая Царква?
 
— Перш за ўсё трэба маліцца. Сулучнасьць вернікаў у Хрысьце зьяўляецца справай настолькі важнаю, што ад самага пачатку Хрыстос маліўся да Айца, каб яна зьбераглася. Экуменізм — гэта не стратэгія, гэта таксама і не палітыка. Экуменізм — гэта значыць жыць разам, каб імкнуцца сьведчыць сваю веру. У гэтым людзі маюць больш лёгкае заданьне, чым рэлігійныя лідары. Еднасьць прыходзіць ад Духа, перадусім праз людзей. Людзі нічога не губляюць, калі жывуць любоўю: ані прывілеяў, ані ўмоваў вышэйшасьці, гарантаваных палітычнымі сіламі, ані амбіцыяў бачыць уласную ідэалогію трыюмфатарам над іншымі. Людзі жывуць і любяць, як ведаюць і ўмеюць, кожны дзень. І гэта зможа навярнуць нават самыя цьвёрдыя сэрцы.
 
— У дакументах Царквы ня раз падкрэсьліваецца надзвычайная важнасьць медыяў. Як Вы ставіцеся да таго, што царкоўныя СМІ вымушаныя існаваць на валанцёрскіх пачатках?
 
— Таксама і на гэтую тэму магу сказаць няшмат, таму што ня ведаю яшчэ сітуацыі ва Ўкраіне. Так, сродкі масавай інфармацыі, калі яны свабодныя і дапамагаюць крытычнаму бачаньню ды не выступаюць прыладамі таго дэмана, якім зьяўляецца прапаганда, а таксама зьяўляюцца сумленнымі і аб'ектыўнымі, маюць вялікае значэньне. У гэтых умовах, напэўна, трэба шукаць сродкі, каб іх падтрымліваць, таму што сёньня іх уплыў можа быць сапраўды большым, чым дзяржаўная асьвета.
 
— Пры пераезьдзе ў новую краіну, што Вы заўсёды бераце з сабой?
 
— Перадусім гэта кнігі і фатаграфіі людзей, якія мне блізкія і якія ўжо знаходзяцца з Госпадам.
 
— Як Вы любіце адпачываць?
 
— Мне вельмі падабаецца прырода і чытаньне, а таксама кантакты і падарожжы з сапраўднымі сябрамі.
 
— Пра што Вы марыце?
 
— Мару пра сьвет гармоніі, як сьвет Эдэмскага саду, які Бог стварыў для чалавецтва і які мы ўвесь час нявечым. Але думаю, што гэтая мара гармоніі, прымірэньня, прыгажосьці, якую не эксплуатуюць, але ёсьць у свабодзе, — гэта мара кожнага, у рознай форме, нават калі часам шмат хто гэтага несьведамы. Так, свабода прыгажосьці для ўсіх; гэта, мне здаецца, і ёсьць вялікай агульнай марай.
 
— Уладыка, Вы прыехалі напярэдадні Раства. Як Вы плануеце яго адсьвяткаваць на новым месцы, у новай краіне?
 
— Падрыхтоўка да пераезду з Беларусі, прыезд ва Ўкраіну і ўсе даручэньні, матэрыяльныя і афіцыйныя, з гэтым зьвязаныя, часткова адцягнулі мяне ад гэтай прыемнай і штодзённай засяроджанасьці, што рыхтуе прыйсьце Госпада. Спадзяюся, што Ён кампенсуе мой недахоп падрыхтоўкі. Буду шчасьлівы сьвяткаваць Нараджэньне Хрыстова ў розныя дні з рыма-каталіцкай і грэка-каталіцкай супольнасьцямі. Жадаю маліцца голасам іх абодвух. Гэта прывілей, які нячаста здараецца.
 
— Якія традыцыі сьвяткаваньня Раства былі ў Вас у сям’і?
 
— У нашай сям’і бацька быў тым, хто рыхтаваў ялінку; былі калядныя сьпевы, чаканьне Сьвятога Вечару і, ня будзем забывацца і пра гэта, зімовыя школьныя канікулы. Для мяне Раство пазначыла жыцьцё. У ноч Нараджэньня Хрыстова 1974 году я вырашыў прыняць Гасподняе пакліканьне, каб сьледаваць за Ім у богапасьвячаным жыцьці і ў сьвятарскім служэньні. І праз два дні я распачаў ўласна гэты шлях.
 
— Што б Вы хацелі пажадаць украінцам на Раство?
 
— Хачу скласьці вельмі канкрэтныя пажаданьні: каб настаў мір, сапраўдная роўнасьць, справядлівасьць, сумленнасьць, праца для ўсіх, справядлівае разьмеркаваньне дабротаў. Але каб гэта адбылося, прашу ў Бога для ўкраінцаў быць пільнымі, як пастухі ў іхняй прастаце. Яны ня спалі і, дзякуючы гэтаму, убачылі анёлаў. Іншыя спалі і нічога ня ўбачылі. Ірад ведаў, але веды не ўратавалі яго: праз зайздрасьць і баязьлівасьць ён правёў Нараджэньне Хрыстова ў роздумах, як забіць маленькага Ісуса, як забіць Раство.
 
Жадаю, каб усе Ірады былі абяззброеныя, не іншымі, больш моцнымі Ірадамі, але прастатой Бога, які стаў чалавекам у пячоры; абязброены адвагай прабачэння, самай важнай рэччу для таго, хто ёсць ахвярай. «Спакой на зямлі людзям добрай волі!»
 
Пераклад з украінскай мовы Ігара Бараноўскага.
 
© 2017 Газета "ЦАРКВА"