Друк
Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
20.02.2013

Каляндарнае пытаньне

Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
Гэтае разыходжаньне ў каляндарнай традыцыі паміж БГКЦ і УГКЦ склалася толькі на пачатку 1990-х гадоў, калі пачалося адраджэньне Грэка-Каталіцкай Царквы ва Ўкраіне і ў Беларусі.
Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
Ад часоў Берасьцейскай Уніі Грэка-Каталіцкая Царква ў сваім літургічным жыцьці карысталася старым (юльянскім) календаром. Гэтае права для Ўсходняй Царквы жыць паводле свайго календара было замацавана ў артыкулах Берасьцейскай Уніі. Аднак, у сувязі з тым, што новы грыгарыянскі каляндар быў уведзены ў Рэчы Паспалітай і на беларускіх землях яшчэ ўніверсалам караля Стэфана Баторыя ад 5 (15) кастрычніка 1582 году, ім абавязаныя былі карыстацца і ўсе падданыя. Вось жа ў дачыненьнях з сьвецкімі ўладамі і ў царкоўнай перапісцы з Рымам грэка-каталіцкія ярархі і вернікі ўжо тады трымаліся новага стылю.
Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
Ва Ўкраінскай Грэка-Каталіцкай Царкве ад часоў Берасьцейскай Уніі і да яе забароны ў 1946 годзе карысталіся юльянскім календаром. УГКЦ захавала яго ў сваім літургічным жыцьці і пасьля выхаду з падпольля на пачатку 1990-х. Хоць, трэба адзначыць, і там спробы перайсьці на новы стыль былі. Каляндарнае пытаньне перыядычна актыўна абмяркоўвалася асабліва ў рэгіёнах, дзе грэка-католікі колькасна былі роўнымі ці саступалі рыма-католікам. У 1916 годзе каляндарную рэформу спрабаваў рэалізаваць у сваёй Станіславаўскай япархіі (сёньня — Івана-Франкоўская мітраполія) грэка-каталіцкі біскуп Рыгор Хамішын. Аднак пераход на грыгарыянскі стыль адбываўся ў складаных палітычных умовах 1-й Сусьветнай вайны і праз два гады рэформа была скасаваная. Незважаючы на няўдачу, уладыка Хамішын не зьмяніў свайго погляду на неабходнасьць пераходу на грыгарыянскі каляндар і асабіста прытрымліваўся новага стылю да канца сваіх дзён. Ня быў прынцыповым праціўнікам каляндарнай рэформы і галіцкі мітрапаліт Андрэй Шаптыцкі, але ён не лічыў патрэбным прысьпешваць яе.
Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
У 1916 годзе грыгарыянскі каляндар быў прыняты да царкоўнага ўжытку трыма грэка-каталіцкімі япархіямі Закарпацьця (япархіі з цэнтрамі ў Мукачаве, у Прэшаве, што ў сучаснай Славакіі, і ў вянгерскім Гайдудорагу).
Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
У міжваенны час грэка-каталіцкія парафіі ў Заходняй Беларусі жылі паводле юльянскага календара. Аднак на пачатку 1990-х, калі Беларуская Грэка-Каталіцкая Царква амаль з нуля пачала адраджаць сваё літургічнае жыцьцё, беларуская інтэлегенцыя і студэнцкая моладзь, якія складалі аснову нашых парафіяльных суполак, палічылі больш зразумелым і прымальным для сябе трымацца больш дакладнага сучаснага (грыгарыянскага) календара.
Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
Уплыў на гэтае рашэньне аказала таксама беларуская традыцыя, якая сфармавалася на эміграцыі. Вернікі адносна нешматлікай беларускай каталіцкай дыяспары абодвух абрадаў, што пасьля ІІ Сусьветнай вайны апынуліся ў заходнім сьвеце (у Італіі, Германіі, Францыі, Бельгіі, Вялікабрытаніі, ЗША, Канадзе і інш.) і вялі супольнае малітоўнае жыцьцё пераважна ў візантыйскім абрадзе, трымаліся грыгарыянскага календара. Пасьля прыездаў на пачатку 1990-х у Беларусь Апостальскага Візітатара беларусаў-католікаў у замежжы а. Аляксандра Надсана, распачатае ім і айцом-дэканам Янам Матусевічам малітоўнае і літургічнае жыцьцё грэка-католікаў Беларусі адразу было арыентаванае на грыгарыянскі каляндар.
Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
Немалаважным фактарам ёсьць і тое, што ад пачатку 1990-х гадоў БГКЦ ня мела і дагэтуль яшчэ ня мае дастатковай колькасьці ўласных будынкаў, месцаў для малітвы, душпастырскіх структур і сьвятароў свайго абраду. Дзеля гэтых прычынаў беларускія грэка-католікі карыстаюцца з гасьціннасьці Рыма-Каталіцкай Царквы ў Беларусі, якая жыве паводле грыгарыянскага календара. Частка нашых грэка-каталіцкіх супольнасьцяў зьбіраецца на малітву ў касьцёлах, а ў шэрагу мясцовасьцяў шмат нашых вернікаў дагэтуль вымушаны практыкаваць разам з каталікамі лацінскага абраду.
Растлумачце, калі ласка, па якой прычыне беларуская Ўніяцкая Царква жыве па грыгарыянскім календары, а ўкраінская — па юльянскім? Дзякуй.

Вадзім Каранец, г. Горадня
Трэба адзначыць, што пытаньне паводле якога календара жыць, разглядалася ў БГКЦ і УГКЦ пасьля іх адраджэньня на пачатку 1990-х. Ярархі Ўкраінскай Грэка-Каталіцкай Царквы прынялі рашэньне пакуль што прытрымлівацца юльянскага календара, паколькі да яго прызвычаіліся многія вернікі, асабліва вяскоўцы і людзі старэйшага пакаленьня, якія не гатовыя да пераходу на “новы стыль”. Паводле словаў Вярхоўнага Архібіскупа УГКЦ Сьвятаслава Шаўчука, украінскія грэка-католікі хочуць вырашаць пытаньне адносна таго, якога календара — юльянскага ці грыгарыянскага — прытрымлівацца, разам з праваслаўнымі. Тым ня менш, шмат дзе ва ўкраінскай грэка-каталіцкай дыяспары ў сьвеце парафіі жывуць паводле грыгарыянскага календара (у Бразіліі, Аргентыне, ЗША, Канадзе і інш.) Прапанова асобных сьвятароў і вернікаў БГКЦ перайсьці з грыгарыянскага календара на новаюльянскі (Пасха і сьвяты велікоднага цыклу адзначаюцца паводле старога стылю, а ўсе нерухомыя сьвяты, напрыклад, Раство сьвяткуюцца разам з рыма-католікамі), як гэта ёсьць сёньня ў праваслаўных у Грэцыі, Румыніі, Баўгарыі, Кіпры і інш., не знайшла разуменьня і падтрымкі, хоць і дыскутавался на адной з сынаксаў духавенства і прадстаўнікоў парафіяў БГКЦ у Горадні ў канцы 1990-х гадоў.

а. Андрэй Крот, Ігар Бараноўскі

 
© 2019 Газета "ЦАРКВА"