Царква
Вар'яцее кожны чалавек у сваім веданьні
(Кніга Прарока Ераміі 10:14)
"Царква", № 2 (29), 2001
Пасхалія

Грыгарыянскі каляндар у Беларусі. Пасхалія

24 лютага 1582 году Папа Рыгор XIII зацьвердзіў адмысловай булай “Inter gravissimas” праект новага календара, падрыхтаванага італійскім матэматыкам і лекарам Луіджы Ліліё і нямецкім матэматыкам і астраномам езуітам Хрыстофам Клавіюсам. Гэты новы каляндар атрымаў назоў “грыгарыянскага календара”. З гэтага часу дата Вялікадня пачала вылічацца паводле новых табліцаў.

У Праваслаўнай Царкве дата Вялікадня па-ранейшаму разьлічваецца паводле сваёй александрыйскай пасхаліі.

Паколькі ў выніку недакладнасьці старога юльянскага календара з IV па XVI стагоддзе назьбіралася 10 лішніх дзён, адлік дзён быў перасунуты наперад і адразу пасьля 4 кастрычніка 1582 году наступіў дзень 15 кастрычніка. Адначасова была выпраўлена памылка з часоў Нікейскага Сабору IV стагоддзя, і астранамічны час веснавога раўнадзенства (21 сакавіка) пачаў ізноў супадаць з каляндарным.

У 1583 годзе Папа Рыгор XIII накіраваў Канстанцінопальскаму Патрыярху Ераміі II пасольства з прапановай перайсьці на новы каляндар. Аднак на саборы ў Канстанцінопалі ў канцы 1583 году гэтую прапанову праваслаўныя палічылі неадпаведнай кананічным правілам і адкінулі.

На тэрыторыі сучаснай Беларусі, землі якой былі ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, грыгарыянскі каляндар быў уведзены 15 кастрычніка 1582 году, як і ва ўсёй Рэчы Паспалітай і ва ўсіх каталіцкіх краінах Еўропы. Пры гэтым Ўсходняй Царкве (як Праваслаўнай, так і Зьяднанай з Рымам) у Рэчы Паспалітай было дазволена адзначаць свае царкоўныя сьвяты паводле старога юльянскага календара.

Пасьля падзелаў Рэчы Паспалітай і далучэньня беларускіх земляў да Расейскай імперыі ў 1772-1795 гг. нашыя продкі зноў вымушаныя былі жыць паводле старога стылю (юльянскага календара), хоць у пісьмовых дакументах нярэдка паралельна пазначаліся таксама даты паводле новага стылю (грыгарыянскага календара), паводле якога жыла амаль уся Еўропа.

З 1918 году на беларускіх землях, якія апынуліся ў складзе Польшчы і на тэрыторыі пад Саветамі, зноў быў уведзены грыгарыянскі каляндар. Усходняя Царква працягвала адзначаць свае царкоўныя сьвяты паводле старога стылю.

Ад моманту адраджэньня Грэка-Каталіцкай Царквы ў Беларусі на пачатку 1990-х гадоў яна ў сваім царкоўным жыцьці таксама карыстаецца грыгарыянскім календаром (у адрозьненьне ад украінскіх і расейскіх грэка-католікаў).

Грыгарыянскі каляндар (новы стыль) сёньня апярэджвае юльянскі (стары стыль) на 13 дзён (з 1900 году). У 1582-1699 гг. гэтая розьніца складала 10 дзён, у 1700-1799 гг. — 11 дзён, а ў 1800-1899 гады — 12 дзён.

Даты Вялікадня
(паводле грыгарыянскага стылю)
Стагоддзе
Апошнія навіны
15.05.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
У Стоўпцах ушанавалі памяць архімандрыта Льва Гарошкі
12.05.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
Зварот Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў у Беларусі ў сувязі з пажарам у Будславе
12.05.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
Пажар у Нацыянальным санктуарыюме Маці Божай у Будславе
07.05.2021 Відэа
Саборнасьць, калегіяльнасьць, сінадальнасьць у кіраваньні Царквы
20.04.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
У Менску маліліся за беатыфікацыю біскупа Баляслава Слосканса
16.04.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
Абраны новы старшыня Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў у Беларусі
10.04.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
Пра стан здароўя Апостальскага візітатара БГКЦ Архімандрыта Сяргея (Гаека)
03.04.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
«Паклонімся Ўкрыжаванаму, праславім Уваскрослага. Пахвалім Таго, хто прыйшоў нас ажывіць»
03.04.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
Наша Бацькаўшчына перажывае сваю Вялікую пятніцу
28.03.2021 Навіны хрысьціянскага сьвету
Віншаваньне Першаярарху УГКЦ з 10-годдзем служэньня ад беларускіх грэка-католікаў
Літургічны каляндар

нядзеля
16
ТРАЎНЯ
Нядзеля сьвятых айцоў I Усяленскага Сабору
Пошук у літургічным календары
Перакідны царкоўны каляндар БГКЦ на 2021 год можна набыць ва ўсіх парафіях БГКЦ, а таксама праз Рэдакцыю газеты «Царква»
Памятка для вернiкаў
Біблія па-беларуску
Катэдральны пляц
27.10.2016
Дзе можна адвучыцца на сьвятара БГКЦ і набыць Біблію па-беларуску?
Міхаіл Батура, Бягомаль
15.09.2015
Хто мой сын па вераспавяданьні?
Андрэй, г. Магілёў
08.07.2015
Пра царкоўныя запіскі і інтэнцыі падчас Літургіі
Алег, г. Менск
Наш канал
Радыё Марыя

Найбольш чытанае
15.02.2021
У Варшаве памёр езуіт, які спрыяў грэка-католікам
10.04.2021
Пра стан здароўя Апостальскага візітатара БГКЦ Архімандрыта Сяргея (Гаека)
03.04.2021
«Паклонімся Ўкрыжаванаму, праславім Уваскрослага. Пахвалім Таго, хто прыйшоў нас ажывіць»
25.03.2021
У сьвята Дабравешчаньня біскуп Юры Касабуцкі заклікае маліцца за Беларусь
03.04.2021
Наша Бацькаўшчына перажывае сваю Вялікую пятніцу
Апытаньне
Царкоўная Унія 1596 году ў Берасьці: памылка, шанец, непазьбежнасьць?..
Шкодная інтрыга палякаў і езуітаў супраць рускага праваслаўнага насельніцтва
Памылка, якая прывяла да паланізацыі
Шанец, каб аднавіць Царкву часоў першых хрысьціянаў
Выкананьне Хрыстовага запавету
Непазьбежнасьць гісторыі: мы жывём паміж Захадам і Ўсходам
Нешта для мяне зусім незразумелае
Ня ведаю
Прагляд адказаў
Статыстыка сайту
Хто Вы па веравызнаньні?
Праваслаўны
Рыма-католік
Грэка-католік
Евангельскі хрысьціянін
Проста хрысьціянін
Атэіст
Язычнік
Яшчэ ня ведаю
Іншае
Прагляд адказаў